Harfa: njena istorija, prestiž i današnjost

Harfa je od davnina bila najotmeniji i najomiljeniji muzički instrument. Njen rezonantan zvuk doprinosi zdravlju, fizičkom, emotivnom, mentalnom i duhovnom blagostanju. Nisu je voleli samo Irci (po kojima je dobila ime – Irish harp), već i Britanci i druge severne nacije tokom srednjeg veka, što je evidentno iz njihovih zakona i iz svakog odlomka u njihovoj istoriji u kojem ima najmanje aluzija

Posedovanje harfe bila je stvar prestiža

Posedovanje harfe je bila jedna od tri stvari koje je bilo potrebno da bi se ljudi predstavljali kao gospodin I dama.

Svirati harfu je značilo biti pripadnik odabranog kruga ljudi koji je znao da ovim istrumentom i svojom muzikom dopre do srca drugih.

Marija Antoaneta je svirala harfu

Kada je mlada austrijska nadvojvotkinja Marija Antoaneta došla na francuski dvor 1770. godine, sa sobom je donela harfu – instrument koji je dugo bio smatran amaterskim i vezanim isključivo za salone dobro obrazovanih aristokratkinja. Zahvaljujući budućoj kraljici, koja je svakog dana vežbala sviranje na harfi, ovaj instrument je doživeo renesansu i popularnost bez presedana, koja je dovela do nastanka obimnog repertoara nakon 1760. godine.

Naime mnogim umetnicima Srednjeg veka kao i humanizma i renesanse je Kralj David bio inspiracija. Njega su vrlo često prikazivali na slikama I skulpturama kako svira, sa različitim izgledom instrumenta. Negde bi instrument ličio na liru, negde na citru, a negde na danasnju harfu.

Harfin zvuk doprinosi zdravlju, fizičkom, emotivnom, mentalnom i duhovnom blagostanju.

Istorija harfe

Kroz svoju višemilenijumsku istoriju harfa je bila sinonim za duboki, mistični, kontakt čoveka sa svetlošću božankog sveta. Kod Sumeraca harfa se ,,koristila tokom izricanja proročanstava velikog sveštenika”.  Sličnu upotrebu nalazimo i kod starih Jevreja. U istoriji muzike priča o Davidu koji je svirao harfu (liru) da bi smirio Saulovo ludilo smatra se jednim od najpoznatijih primera muzičkog egzorcizma.

U antičkoj Grčkoj, harfa, odnosno lira, vezana je za kult Apolona, boga proročanstva, izlečenja, muzike, streličarstva i sunca.

Brojni primeri govore o harfističkoj muzici korišćenoj za ostvarivanje apolonijskih ideala. U zavinosti od epohe, njena primena je varirala. U razdoblju između prvih vekova nove ere pa sve do prvih godina prosvetiteljstva harfa nije zabeležila znatnije usavršavanje u Evropi, zbog asketskog duha Hrišćanstva. Na prvi pogled deluje paradoksalno: slikani su anđeli kako sviraju harfu, a iz srednjovekovne Zapadne Evrope ostalo je sačuvano samo nekoliko harfi.

Irska, zemlja koja nije pretrpela toliko jak uticaj Inkvizicije, negovala je harfu kao svoj nacionalni instrument jer je taj instrument sastavni deo keltske kulture.

Renesansa je otvorila čoveku vidike za jednu novu duhovnost. Prve opere koje govore o nesrećnoj ljubavi Orfeja i Euridike doprinele su da nakon nekoliko vekova bude skrenuta pažnja na harfu (liru). Stvoreni su povoljni uslovi za razvoj tako da krajem XVI i početkom XVII veka nailazimo na harfe sa trostrukim nizom žica a gotovo vek kasnije izgrađena je dijatonska harfa, osnova moderne harfe.

U antičkoj Grčkoj, harfa, odnosno lira, vezana je za kult Apolona

Današnji izgled harfe

Na postolju stoji stub, kroz čiju unutrašnjost prolaze poluge koje povezuju pedale sa gornjim delom mehanizma za štimpovanje. Na suprotnoj strani od stuba nalazi se kosi krak okvira koji se naziva rezonator. Žice su uzdužno postavljene, a njihov gornji kraj vezuje se za metalne čivije, ušrafljene u drven vrat, koji čini gornju, izvijenu stranu okvira. Za razliku od klavira, harfu štimuje sam ozvođač pre sviranja, posebnim ključem na čivijama. Žice se prave najčešće od creva, ili u novije vreme od najlona. U mostu, koji povezuje rezonator i stub, nalaze se pokretni koturići sa po dva mala klina: svaka žica prolazi između klinova dvaju koturića i kada se, pritiskom na pedal, koturić zaokrene, njegovi klinovi pritisnu žicu, skrate njenu zvučeću dužinu i povise joj ton. Raspored pedala u postolju harfe. Keltske harfe umesto pedala imaju preštimače, koji imaju istu funkciju kao pedali.

Harfa ima 46-48 žica, a kako bi se izvođač snašao među ovim brojnim žicama, sve C-žice su obojene crvenom bojom, a sve F-žice plavom.

Harfa ima 46-48 žica. Sve C žice su obojene crvenom bojom, a sve F žice plavom bojom

Zvuk harfe

Zvuk harfe je bogat i plemenit, ali nevelike snage i prodornosti, tako da dolazi do izražaja najbolje u solističkom izvođenju ili solo-epizodama u orkestru. Jedino glisando, koji je moguć brzim prevlačenjem preko većeg broja žica, često i obema rukama, može da se probije i kroz gušći zvuk orkestra. Zahvaljujući dosta dugom odzvuku žica (pretežno dužih), harfa je izuzetno pogodna kao akordski instrument, naročito za izvođenje arpeđata koji su i dobili ime po ovom instrumetnu. Ona se često može sresti kao pratnja nekom melodijskom instrumentu ili glasu.

Kontakt

By using this form you agree with the storage and handling of your data by this website